Telefony z banków odbierała przez dwa lata prawie codziennie. – Padało zawsze jedno pytanie: czy zdaję sobie sprawę z tego, że mam zobowiązanie do spłaty? – opowiada w rozmowie z redakcją biznesową tvn24.pl Agnieszka Michalak. Chodzi o kredyt po zmarłym mężu. Duża część prawników wskazuje, że spadkobierca staje się nowym kredytobiorcą tej samej umowy. Są też jednak inne opinie, których zasadność potwierdzają wyroki sądów.
[…] Cały artykuł można przeczytać [tutaj].
„Nie dziedziczymy kredytu, ale możemy dziedziczyć dług”
Prawnik, z którego usług korzystała pani Agnieszka, był jednak innego zdania. Mecenas Tomasz Parol, tiktoker, twórca Fundacji Angeli Iustitia, tłumaczy: – Banki masowo wysyłają pisma do ludzi, albo dzwonią, albo piszą maile i informują, że jest roszczenie po niespłaconym kredycie, który jest nieubezpieczony.
– Inna opcja jest taka, że informują, że kredyt był ubezpieczony, ale bank nie zdecydował się z ubezpieczenia skorzystać. Według nich oznacza to, że kredyt trzeba spłacić. Bank nie powie, że ten kredyt wygasł ze śmiercią kredytobiorcy, bo poniesie stratę – wyjaśnia w rozmowie z tvn24.pl.
Na pytanie, dlaczego banki nie chcą skorzystać z ubezpieczenia kredytu, odpowiada: – Bo mogą.
– Bank w praktyce prawie nigdy nie występuje o to ubezpieczenie. Występuje za to o kontynuację spłaty rat do spadkobiercy, wciska im kit – ocenia.
– Osoba, która zwraca się w imieniu banku do spadkobiercy, mówiąc mu, że ma spłacić kredyt, powinna być ścigana przez prokuratora. Wprowadza kogoś w błąd, którego konsekwencją jest to, że wpłacamy pieniądze do instytucji, której te pieniądze się nie należą. Robimy to ze strachu, z niewiedzy. Problem dotyczy wszystkich ludzi, bo każdy z nas kiedyś stracił lub straci bliską osobę. Każdy może być ofiarą takiego perfidnego działania – przestrzega Tomasz Parol.
Prawnik w rozmowie z naszą redakcją wyjaśnia, że „nie dziedziczymy kredytu, ale możemy dziedziczyć dług”. Choć potocznie mówimy o kredycie w kontekście długu, to – jak mówi Tomasz Parol – „dług musi mieć przekroczoną datę wymagalności”. Czyli ewentualnie może powstać na przykład w momencie opóźnienia w spłacie rat (dlatego najlepiej nie czekać z przyniesieniem aktu zgonu do banku). Jeśli zadłużenia nie ma, spadkobierca – nawet jeśli przyjmie spadek – kredytu nie dziedziczy. Prawnik dodaje, że spłacany kredyt jest umową cywilnoprawną i jako taka nie przechodzi na spadkobierców. Bez względu na to, czy kredyt był firmowy, czy wzięty indywidualnie. Powołuje się przy tym na art 922 par. 2 Kodeksu cywilnego.
Nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą, jak również prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami.Art. 922 Kodeksu cywilnego [Spadek], § 2
Odnosząc się do sprawy Agnieszki Michalak, Parol stwierdza, że „kobieta została zaatakowana przez banki w sprawie kredytów, które wziął jej mąż”. – Trzeba zaznaczyć, że nie były to kredyty wypowiedziane i w tak zwanej zaległości, bo były spłacane na bieżąco. Po prostu została ich spłata przerwana nagłą śmiercią kredytobiorcy – zauważa prawnik.
Jak mówi, w takich sprawach kluczowe jest, czy był tu dług, który obok majątku wszedł w masę spadkową i który obciążał spadkobierców względem wierzycieli.
– Tu nie ma mowy o długu, bo żaden dług nie był wymagalny przed śmiercią męża tej pani, a umowy się nie dziedziczy, bo każda umowa o charakterze osobistym po prostu wygasa z chwilą śmierci kontrahenta. I nie ma mechanizmu na gruncie polskiego prawa spadkowego wchodzenia w jej prawa i obowiązki przez spadkobierców. Nie dokonuje się podmianka w umowie ze zmarłego na żywego i nie jest możliwe prawnie obciążanie spadkobiercy za umowę trwale wygasłą wraz ze śmiercią jednej ze stron – dodaje.
Jego zdaniem „banki to wiedzą, ubezpieczyciele to wiedzą, dlatego istnieje polisa ubezpieczenia kredytu od śmierci kredytobiorcy”. – Gdyby w umowę kredytu (automatycznie – red.) wstępował spadkobierca, taka usługa dla banków nie miałaby sensu – zauważa.
Jeżeli kredytobiorców w umowie jest więcej, to kredyt na dom czy mieszkanie przejmują pozostali pożyczkobiorcy. W przypadku pani Agnieszki był jednak inaczej. Pytamy więc Tomasza Parola, co dzieje się na przykład z nieruchomością, jeśli na spadkobiercę, jak uważa prawnik, nie przechodzi umowa kredytu hipotecznego?
– W tym przypadku hipoteka wygasa wraz z umową kredytu. Dom dziedziczymy, a hipoteki nie. Możemy sądownie dokonać usunięcia hipoteki. Dom nigdy nie był banku, należał do nabywcy, spadkodawcy (zmarłego), więc spadkobierca jest wpisywany jako właściciel na miejsce zmarłego w dziale II księgi wieczystej – odpowiada mecenas.
Tomasz Parol uważa, że „społecznie funkcjonuje silny mit, że umowę kredytu się dziedziczy”. Tymczasem, jak dodaje, to, że jest to mit, potwierdzają sądy. Pani Agnieszka Michalak wygrała prawomocnie sprawy wytoczone jej przez banki: jedną w Sądzie Okręgowym w Łodzi oraz dwie w Sądzie Rejonowym Praga Południe w Warszawie.